[LeThanhPhong]

Trung Bộ Kinh

Majjhima Nikaya

129. Kinh Hiền Ngu

(Bàlapandita sutta)

(1-2)

---

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà viên), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". 
-- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. 

Thế Tôn nói như sau:

--ooOoo--

(Người Ngu)

Loại khổ ưu thứ nhất, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

-- Này các Tỷ-kheo, có ba đặc điểm, đặc tướng, và đặc ấn này của người ngu. Thế nào là ba? Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu 

1. tư duy ác tư duy, 
   
2. nói lời ác ngữ và 
   
3. hành các ác hạnh. 
   

Này các Tỷ-kheo, nếu người ngu không tư duy ác tư duy, không nói lời ác ngữ, không hành ác hạnh, thời làm sao kẻ trí biết được người ấy: "Người này là người ngu, không phải là Chân nhân"? Và vì rằng, này các Tỷ-kheo, người ngu tư duy ác tư duy, nói lời ác ngữ, hành ác hạnh, do vậy, người trí biết người ấy: "Người này là người ngu, không phải là Chân nhân".

Người ngu ấy, này các Tỷ-kheo, ngay trong hiện tại cảm thọ ba loại khổ ưu. Này các Tỷ-kheo, nếu người ngu 

1. ngồi giữa hội chúng, hay 
   
2. ngồi bên đường có xe cộ qua lại, hay 
   
3. tại ngã (ba, ngã tư) đường, 
   

tại đấy (nếu) có người nghĩ đến câu chuyện thích hợp về người ấy. Nếu người ngu, này các Tỷ-kheo, 

1. sát sanh, 
   
2. lấy của không cho, 
   
3. theo tà hạnh trong dâm dục, 
   
4. nói láo, say rượu men, 
   
5. rượu nấu, 
   

thường ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu ấy suy nghĩ như sau: 
- "Các người ấy nghĩ đến câu chuyện thích hợp về ta, vì những pháp ấy thật có nơi ta và ta có những pháp ấy". 

Này các Tỷ-kheo, đây là loại khổ ưu thứ nhất, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.


Loại khổ ưu thứ hai, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ngu thấy các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. 

1. Họ đánh bằng roi, 
   
2. họ đánh bằng gậy, 
   
3. họ đánh bằng côn, 
   
4. họ chặt tay, 
   
5. họ chặt chân, 
   
6. họ chặt tay chân, 
   
7. họ xẻo tai, họ cắt mũi, 
   
8. họ xẻo tai cắt mũi; 
   
9. họ dùng hình phạt vạc dầu, 
   
10. họ dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò) 
    
11. họ dùng hình phạt la hầu khẩu hình, 
    
12. hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa), 
    
13. chúc thủ hình (đốt tay), 
    
14. khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt), 
    
15. bì y hình (lấy vỏ cây làm áo), linh dương hình (hình phạt con dê núi), 
    
16. câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt), 
    
17. tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền), 
    
18. khối trấp hình, 
    
19. chuyển hình, 
    
20. cao đạp đài, 
    
21. họ tưới bằng dầu sôi, 
    
22. họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, 
    
23. họ lấy gươm chặt đầu. 
    

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu nghĩ như sau: "Do nhân các ác hành như vậy, các vua chúa sau khi bắt tên trộm cướp có phạm tội, liền áp dụng những hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân.. họ lấy gươm chặt đầu. Những pháp ấy có thật nơi ta và ta có những pháp ấy. 

Nếu các vua chúa biết về ta, các vua chúa ấy sau khi bắt ta liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn... họ lấy gươm chặt đầu." 


Loại khổ ưu thứ ba, người ngu cảm thọ ngay trong hiện tại.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, khi người ngu 

1. leo ngồi trên ghế, hay 
   
2. trên giường, hay 
   
3. nằm trên đất, 
   

lúc bấy giờ, những ác nghiệp người ấy làm từ trước, như 

1. thân ác hành, 
   
2. khẩu ác hành, 
   
3. ý ác hành, 
   

treo nằm, treo áp, treo đè lên người ấy. 

Ví như, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, những bóng các đỉnh núi treo nằm, treo áp, treo đè trên đất; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi người ngu ngồi trên ghế, hay ngồi trên giường, hay nằm dưới đất, trong khi ấy các nghiệp quá khứ của người ấy, tức là thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, treo nằm, treo áp, treo đè trên người ấy. 

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người ngu suy nghĩ như sau: "Thật sự ta 

1. không làm điều phước, 
   
2. không làm điều thiện, 
   
3. không làm điều chống lại sợ hãi, 
   
4. làm điều ác, 
   
5. làm điều hung bạo, 
   
6. làm điều tội lỗi. 
   

Do không làm điều phước, không làm điều thiện, không làm điều chống lại sợ hãi, do làm điều ác, làm điều hung bạo, làm điều tội lỗi nên phải đi đến ác thú; ác thú ấy sau khi chết ta phải đi". 

Người ấy sầu muộn, than van, than khóc, đấm ngực, rên la và rơi vào bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, đây là sự khổ ưu thứ ba, ngay trong hiện tại, người ngu (phải) cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, kẻ ngu kia sau khi làm thân ác hành, sau khi làm khẩu ác hành, sau khi làm ý ác hành, khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

--ooOoo--

(Ðịa ngục)

Này các Tỷ-kheo, nếu có ai nói một cách đúng đắn về người ấy, phải nói rằng người ấy 

1. hoàn toàn không tốt đẹp, 
   
2. hoàn toàn không khả ái, 
   
3. hoàn toàn không thích ý. 
   

Cũng như muốn nói một cách đúng đắn về Ðịa ngục, phải nói rằng Ðịa ngục, 

1. hoàn toàn không tốt đẹp, 
   
2. hoàn toàn không khả ái,
   
3. hoàn toàn không thích ý. 
   

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, cho đến một ví dụ cũng không dễ gì, vì rất nhiều là sự đau khổ của Ðịa ngục.

Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho con một ví dụ được không?

Thế Tôn đáp:

-- Có thể được, này Tỷ-kheo. Ví như, này Tỷ-kheo, 

có người bắt được một tên trộm cắp, dẫn đến trước mặt vua và thưa: "Tâu Ðại vương, đây là một tên trộm cướp phạm tội cho Ngài! Hãy hình phạt nó như Ðại vương muốn". 

Và vị vua ấy nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi sáng hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi sáng, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo.

Rồi đến trưa, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?"
 -- "Tâu Ðại vương, nó vẫn còn sống".
 
Rồi vua lại nói như sau về tên trộm cướp ấy: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi trưa, hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi trưa, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo. 

Rồi đến chiều, vua nói như sau: "Này các Ông, người ấy ra sao?"
 -- "Tâu Ðại vương, nó vẫn còn sống". 

Rồi vua lại nói như sau về người kia: "Này các Ông, hãy đi và vào buổi chiều, hãy đâm người này với một trăm ngọn giáo". Và vào buổi chiều, họ đâm người ấy với một trăm ngọn giáo.


Này các Tỷ-kheo, Ông nghĩ thế nào? Người ấy bị đâm ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy, có cảm thọ khổ ưu không?

-- Bạch Thế Tôn, chỉ bị ngọn giáo đâm một lần, người kia do nhân duyên ấy cũng cảm thấy khổ ưu, còn nói gì đến ba trăm ngọn giáo!

Rồi Thế Tôn lượm lên một hòn đá nhỏ, lớn bằng bàn tay và nói với các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì lớn hơn, hòn đá này, to bằng bàn tay do ta lượm lên, hay núi Tuyết Sơn (Himalaya), vua các loại núi?

-- Thật là quá nhỏ, bạch Thế Tôn, hòn đá này lớn bằng bàn tay do Thế Tôn lượm lên. So sánh với Tuyết Sơn vua các loại núi, nó không đáng kể gì, nó không bằng một phần ngàn vạn lần (của núi Tuyết), không thể so sánh được!

-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy bị đâm bởi ba trăm ngọn giáo, do nhân duyên ấy cảm thọ khổ ưu. Khổ ưu ấy so sánh với khổ ưu ở Ðịa ngục không đáng kể gì, không bằng một phần ngàn vạn lần, không thể so sánh được. 


Hình phạt năm cọc

Này các Tỷ-kheo, các người giữ địa ngục bắt người ấy chịu hình phạt gọi là năm cọc (pancavidhabandhanam). 

1. Họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào một bàn tay, 
   
2. họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn tay thứ hai, 
   
3. họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn chân, 
   
4. họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào bàn chân thứ hai, 
   
5. họ lấy cọc sắt nung đỏ đóng vào giữa ngực. 
   

Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. 
Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.


Hình phạt búa chặt

Này các Tỷ-kheo, các người giữ Ðịa ngục 

1. bắt người ấy nằm xuống và 
   
2. lấy búa chặt người ấy. 
   

Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.

Này các Tỷ-kheo, các người giữ Ðịa ngục 

1. dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới và 
   
2. lấy búa chặt người ấy. 
   

Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ.


Hình phạt cột vào xe

Này các Tỷ-kheo, các người giữ Ðịa ngục 

1. cột người ấy vào một chiếc xe, 
   
2. kéo người ấy chạy tới chạy lui 
   
3. trên đất được đốt cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. 
   

Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ.


Hình phạt trên sườn núi cháy đỏ

Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Ðịa ngục 

1. đẩy người ấy lên 
   
2. kéo người ấy xuống 
   
3. trên một sườn núi đầy than hừng, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. 
   

Người ấy ở đây cảm thọ... chưa được tiêu trừ.


Hình phạt vạc dầu

Rồi này các Tỷ-kheo, các người giữ Ðịa ngục 

1. dựng ngược người ấy chân phía trên, đầu phía dưới và 
   
2. quăng người ấy vào một vạc dầu bằng đồng nung đỏ, cháy đỏ, cháy thành ngọn, cháy đỏ rực. 
   
3. Người ấy ở đây bị nấu với bọt nước sôi sùng sục, 
   
4. ở đây bị nấu với vạc nước sôi sùng sục;
   
5. khi thì nổi lên trên, 
   
6. khi thì chìm xuống đáy, 
   
7. khi thì trôi dạt ngang. 
   

Người ấy ở đây thọ lãnh các cảm giác đau đớn, thống khổ, khốc liệt. Nhưng người ấy không có thể mệnh chung cho đến khi ác nghiệp của người ấy chưa được tiêu trừ.


Hình phạt Đại Địa Ngục

Rồi này các Tỷ-kheo, những người giữ Ðịa ngục quăng người ấy vào Ðại địa ngục. 

Này các Tỷ-kheo, Ðại địa ngục ấy, 

1. có bốn góc, 
   
2. bốn cửa, 
   
3. chia thành phần bằng nhau; 
   
4. xung quanh có tường sắt; 
   
5. mái sắt lợp lên trên. 
   
6. Nền Ðịa ngục bằng sắt nung đỏ, cháy đỏ rực; đứng thẳng, luôn có mặt, rộng một trăm do tuần.
   

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta nói về Ðịa ngục, nhưng thật khó nói cho được đầy đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở Ðịa ngục quá nhiều.

--ooOoo--

(Cõi thú - Các loại bàng sanh)

Bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ

Này các Tỷ-kheo, có những loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. Chúng ăn những cỏ ướt và khô, với răng nhai nghiền, cỏ ấy. 

Này các Tỷ-kheo, những sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ là gì? 

Các loại ngựa, trâu, bò, lừa, dê, nai hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn cỏ. 

Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, 

1. do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, 
   
2. sau khi thân hoại mạng chung, 
   
3. sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn cỏ.
   

Bàng sanh, có hơi thở và ăn phân

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". 

Ví như các Bà-la-môn chạy đến, ngửi được mùi lễ tế sanh, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". 

Cũng vậy này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, và ăn phân. Chúng ngửi được mùi phân từ đường xa, liền chạy tới, nghĩ rằng: "Chúng ta sẽ ăn ở đây, chúng ta sẽ ăn ở đây". 

Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở và ăn phân là gì? 

Các loại gà, heo, chó, chó rừng (giả can), hay tất cả các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, ăn phân. 

Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, 

1. do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, s
   
2. au khi thân hoại mạng chung, 
   
3. sanh ra cọng trú với các loại hữu tình ấy, những loại hữu tình ăn phân.
   

Bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối

Này các Tỷ-kheo, có các loại sanh vật thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối. 

Này các Tỷ-kheo, những sanh vật ấy, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bóng tối, già trong bóng tối và chết trong bóng tối là gì? 

Các loại côn trùng, con sùng, con dòi, con sâu đôm đốm và các loại sanh vật khác thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sống trong bóng tối. 

Này  các Tỷ-kheo, người ngu ấy do trước kia hưởng thọ ở đây, 

1. do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, 
   
2. sau khi thân hoại mạng chung, 
   
3. sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy tức là các loại hữu tình sinh ra trong bóng tối, già trong bóng tối, chết trong bóng tối.
   

Bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước

Này các Tỷ-kheo, có những sanh vật, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sinh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. 

Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước là gì? 

Các loại cá, rùa, cá sấu, hay các sanh vật khác, thuộc loại bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước. 

Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, 

1. do trước kia hưởng thọ ở đây, 
   
2. do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, 
   
3. sau khi thân hoại mạng chung, sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong nước, già trong nước, chết trong nước.
   

Bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh

Này các Tỷ-kheo, có các sanh vật thuộc loài bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh. 

Và này các Tỷ-kheo, các sanh vật ấy, các loại thuộc bàng sanh, có hơi thở, sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh là gì? 

Này các Tỷ-kheo, các loài hữu tình nào 

1. sinh ra trong cá thúi, hay 
   
2. già trong cá thúi, hay 
   
3. chết trong cá thúi, hay 
   
4. trong tử thi thúi, hay 
   
5. trong đồ ăn thúi, hay trong
   
6. vũng nước, hay 
   
7. sinh ra trong đầm nước (nhớp), hay
   
8. già trong đầm nước (nhớp), hay 
   
9. chết trong đầm nước (nhớp). 
   

Này các Tỷ-kheo, người ngu ấy, do trước kia hưởng thọ ở đây, 

1. do trước kia làm các ác nghiệp ở đây, 
   
2. sau khi thân hoại mạng chung, 
   
3. sanh ra cọng trú với các loài hữu tình ấy, tức là các loài hữu tình sanh ra trong bất tịnh, già trong bất tịnh, chết trong bất tịnh.
   

Này các Tỷ-kheo, với rất nhiều pháp môn, Ta nói về các loại bàng sanh, nhưng thật khó nói cho được đầy đủ, này các Tỷ-kheo, vì đau khổ ở loài bàng sanh quá nhiều.

--ooOoo--

Rất khó được tái sinh làm người một khi rơi vào đoạ xứ

Sự tích con rùa mù

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người quăng một khúc cây có một cái lỗ trên biển, một ngọn gió từ phương Ðông thổi nó trôi qua phía tây; một ngọn gió từ phương Tây thổi nó trôi qua phía đông; một ngọn gió từ phương Bắc thổi nó trôi qua phía nam; một ngọn gió từ phương Nam thổi nó trôi qua phía bắc. Rồi có một con rùa mù, cứ một trăm năm mới trồi đầu lên một lần. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Con rùa mù ấy có thể đút cổ nó vào trong lỗ cây này được không?

-- Nếu có được chăng nữa, bạch Thế Tôn, thời chỉ được một lần, sau một thời gian rất lâu dài.

-- Còn mau hơn, này các Tỷ-kheo, con rùa mù ấy có thể chui cổ vào khúc cây có lỗ hổng kia; nhưng này các Tỷ-kheo, 

Ta tuyên bố rằng còn khó hơn được làm người trở lại, một khi người ngu bị rơi vào đọa xứ. Vì sao vậy? 

Vì ở đấy, này các Tỷ-kheo, 

1. không có pháp hành, 
   
2. an tịnh hành, 
   
3. thiện hành, 
   
4. phước hành. 
   

Này các Tỷ-kheo, ở đây 

1. chỉ có ăn lẫn nhau và 
   
2. ăn thịt kẻ yếu.
   

Và này các Tỷ-kheo, nếu người ngu ấy sau một thời gian rất lâu dài, có được làm người trở lại, thời người ấy sẽ sanh 

1. trong gia đình thấp hèn, 
   
2. trong gia đình hạ cấp, 
   
3. trong gia đình kẻ đi săn, 
   
4. trong gia đình kẻ đan tre, 
   
5. trong gia đình người làm xe, hay 
   
6. trong gia đình người đổ phân, 
   
7. trong những gia đình nghèo khốn, 
   
8. không đủ để uống hay để ăn, cho đến miếng vải che lưng cũng khó tìm được. 
   

Lại nữa, người ấy 

1. thô xấu, 
   
2. khó nhìn, 
   
3. lùn thấp, 
   
4. hay bệnh, 
   
5. mù hay 
   
6. có tật, 
   
7. què hay 
   
8. bị bại, 
   

người ấy không có thể được 

1. các đồ ăn, 
   
2. đồ uống, 
   
3. vải mặc, 
   
4. xe cộ, 
   
5. vòng hoa, 
   
6. hương liệu, 
   
7. giường nằm, 
   
8. chỗ trú xứ và 
   
9. ánh sáng. 
   

Người ấy hành 

1. thân ác hành, 
   
2. khẩu ác hành, 
   
3. ý ác hành; 
   

vì hành thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành; sau khi thân hoại mạng chung, sinh ra trong 

1. cõi dữ, 
   
2. ác thú, 
   
3. đọa xứ, 
   
4. Ðịa ngục.
   

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đánh bạc, trong canh đổ bạc đầu tiên, 

1. mất con, 
   
2. mất vợ, 
   
3. mất tất cả tài sản, 
   
4. lại cuối cùng phải tù tội.
   

Nhưng này các Tỷ-kheo, còn nhỏ bé canh đổ bạc ấy, do canh đổ bạc đầu tiên này, người ấy mất con, mất vợ, mất tất cả tài sản, lại cuối cùng phải tù tội. 

Và canh bạc này to lớn hơn, với canh bạc ấy, người ngu, do 

1. thân ác hành, 
   
2. khẩu ác hành, 
   
3. ý ác hành, 
   

sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào 

1. cõi dữ, 
   
2. ác thú, 
   
3. đọa xứ, 
   
4. Ðịa ngục. 
   

Này các Tỷ-kheo, đây là địa xứ hoàn toàn viên mãn của kẻ ngu.

(còn tiếp)